Mikro Dünyadan Sonsuz Uzaya: Gözyaşı – IO uydusu

Mikro Dünyadan Sonsuz Uzaya: Gözyaşı – IO uydusu

İnsan İçin En Önemli Damla: Gözyaşı

  • Bazı insanların sadece tuzlu su zannettikleri gözyaşı, aslında vücudumuzun en değerli organlarından birinin çok güçlü bir savunma silahıdır.
  • Gözümüzün iç kısımlarında bulunan küçük keseler yardımıyla salgılanır.
  • Üç çeşit gözyaşı vardır.
  • Birinci gözyaşı, her zaman salgılanan gözümüzü toz ve bakterilerden koruyan temel gözyaşıdır.
  • İkinci gözyaşı, göz yaşartan gazlar gibi göze zarar veren herhangi bir etki olduğunda salgılanır.
  • Üçüncü gözyaşı ise acı gibi hisler oluştuğunda sinir sisteminin tetiklemesi ile salgılanır.
  • Havanın fazla sıcak, kuru ya da rüzgarlı olması gözyaşının salgılanmasını tetikler.
  • Gözyaşının % 98.2’si sudur. Geri kalan kısımda üre, az oranda glikoz, tuzlar, organik maddeler ve lizozim bulunur. Yani gözyaşı, içinde farklı oranlarda farklı maddeler bulunan son derece özel bir sıvıdır.
  • Lizozim gözümüzü her türlü dış etkiden koruyan temel etkendir. Bu sayede havadaki toz ve bakteriler bizi etkilemeden, rahatça görebiliriz.
  • Lizozim enzimi, binaları mikroplardan temizlemek için kullanılan kuvvetli temizleyici maddelerden bile daha etkilidir. Bu kadar güçlü olduğu halde göze hiçbir zarar vermemesi ise büyük bir mucizedir.
  • Bu güçte başka hiçbir temizleyici göz üzerinde kullanılamaz ve başka hiçbir temizleyici gözü bu kadar iyi temizleyemez.
  • Gözümüzün kornea tabakasında damar bulunmaz, ancak bu bölgenin de hava ve besine ihtiyacı vardır. Mucizevi bir şekilde bu ihtiyaçlar gözyaşı yardımıyla sağlanır.

Soğuk Jüpiterin Sıcak Uydusu: IO

 

  • Güneş Sistemimizdeki en büyük gezegen olan Jüpiter’in uydularından biri Io’dur.
  • Bakıldığında yüzeyi çok büyük bir pizzaya benzer. Bunun sebebi uydunun çok yoğun sülfür içermesidir.
  • Yüzeyi çok soğuk olmasına rağmen içi sıcak volkanik lavlarla doludur.
  • Jüpiter Dünya’dan 20.000 kat daha güçlü bir manyetik etki yayar. Büyük bir mıknatıs gibidir. Io da kendi içinde küçük bir mıknatıs taşır.
  • İkisi de iletken yapılardan oluştukları halde farklı şekilde hareket ederler.
  • Io, Jüpiter’in etrafında yörüngesinde dönerken, 422.000 kilometre yol kat eder.
  • Yörüngesinde ilerlerken, Jüpiter’in manyetik etkisinin yoğun olduğu bölgelere girdiğinde Io üzerinde çok güçlü gelgitler oluşur.
  • Dünyada oluşan gelgitlerde suların yükselişi ya da çekilmesi en fazla 18 metre kadardır, oysa Io’nun yüzey hareketleri 100 metreye kadar çıkabilir ki, bu hareketi yapan su değil kara parçalarıdır.
  • Io, manyetik enerjisini elektrik enerjisine çeviren bir dinamoya benzer.
  • Io kendi başına 400.000 volt üretebilir ki bu 3 milyon amperlik bir elektrik enerjisi demektir.
  • Bu enerji, Jüpiter’in dış atmosferinde şimşekler çakmasına sebep olmaktadır.
  • Gezegenin ve uydusunun uzaydaki yerleri, dönüş hızları, yaydıkları manyetik etki, ürettikleri elektrik mükemmel bir düzende yaratılmıştır.
  • Güneş Sistemimizdeki en aktif volkanlara sahip yapı Io’dur.
  • Dünyada 600 aktif volkan bulunur, Io’da ise bilinen sadece 100 adet aktif volkan vardır. Ancak, Io’nun Loki isimli volkanı uzayda bilinen bütün volkanların hepsinden güçlüdür. Volkanik bir patlamanın boyu 300 kilometre yükseğe ulaşabilir.

Bu makale, İlmi Mercek Dergisi 41. sayı (Kasım 2007) 50. sayfada yayınlanmıştır.

Yorum bırakın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: