Çam Ağaçlarında Görülen Ortak Geometrik Yapı: Koni

Çam Ağaçlarında Görülen Ortak Geometrik Yapı: Koni

Bir parkta, bir ormanda ya da bir yol kenarında mutlaka bir çam ağacına rastlamışsınızdır. Ancak çam ağacında bulunan dalların bir “koni” oluşturacak şekilde özel olarak dizilmiş oldukları dikkatinizi çekmemiş olabilir. Gözlerden kaçan bu detay aslında çok önemlidir. Çünkü yeryüzündeki her detayda olduğu gibi, çam ağaçlarının “koni” biçimindeki şekilleri de belli bir amaca yönelik, özel olarak yaratılmış bir ayrıntıdır.

Koni, bir dik üçgenin dik kenarlarından birinin kendi çevresinde 360 derece dönmesiyle ortaya çıkan bir şekildir. Bu şekil ağacın tepe noktasından başlayarak, aşağıya doğru indiğimizde dalların küçükten büyüğe doğru sıralanmalarını sağlamaktadır. Çam ağaçları var oldukları günden beri bir koni oluşturacak şekilde büyüme gösterirler. Ağacın en üst noktasındaki dallar sanki biliyormuş gibi kısa kalmakta ve aşağıya doğru inildikçe her dal bir öncekine göre belli bir oranda biraz daha uzun olmaktadır.

Bu bilgiler ışığında aklımıza şöyle bir soru gelebilir. Çam ağaçları neden koni şekline göre büyümektedir? Bu sorunun cevabı, kış aylarındaki karlı günlerde ağaçların bu şeklinin onlara sağladığı “avantajda” saklıdır. Bu ağaçlar şekilleri sayesinde dalları üzerinde biriken aşırı kar yükünün getireceği zarardan kurtulmuş olurlar. Ağaçların koni şekillerinin oluşturduğu eğim, üzerlerine düşen karın önemli bir kısmının yere dökülmesini sağlar. Böylece, yoğun kar yağışının olduğu bir günde bu ağaçların dalları üzerinde aşırı miktarda kar birikmez; Allah’ın yaratmış olduğu bu özel şekil sayesinde ağaç dallarının kırılması önlenmiş olur.

Binaların Çatı Tasarımlarında Taklit Edilen Koni Yapı

Çam ağaçlarında görülen bu geometrik şeklin ne kadar kusursuz olduğunu gösteren bir diğer önemli kanıt ise, ağaçların aşırı kar yükünden kurtulmasına vesile olan bu şeklin günümüzde de kullanılıyor olmasıdır. Günümüzde mimari ve inşaat mühendisliği alanında, özellikle binaların ve evlerin çatı kısımları yapılırken göz önünde bulundurulan en önemli nokta çatının aşırı kar yüküne karşı dayanıklı olmasıdır. Normal şartlar altında yalnızca kendi yüklerini taşıyan çatılar, yoğun bir kar yağışının ardından aşırı bir kar yükünün etkisi altında kalırlar. İşte bu durumun çatılara zarar vermemesi için, binaların ve evlerin çatı kısmı “koni” şeklinde özel bir eğim doğrultusunda yapılmakta ve çatıyı taşıyan birim de, kar yükü hesaba katılarak güçlendirilmektedir. Çatılarda kullanılan bu mimari teknik, özellikle kışın çok sert geçtiği İskandinav ülkelerindeki evlerde yoğun olarak kullanılmaktadır.

Bitki Köklerindeki Koni Şekil

Koni şeklinin doğada görüldüğü bir diğer yer ise bitkilerin toprak altındaki kök sistemleridir. Bitkilerin kökleri farklı işleve sahip olan birkaç kısmın bir araya gelmesiyle meydana gelen kompleks bir organdır. Bu özelliği sayesinde kök sistemi toprağın altında kolaylıkla gelişebilmekte, toprağın içinde farklı yönlere doğru yayılıp, bitki için gerekli olan suyu ve besin maddelerini topraktan alabilmektedir. Ancak kökün tüm bu işlemleri yapabilmesi için öncelikle toprağı delip içine girmesi ve ilerlemesi gerekir. İşte kökün sahip olduğu üstün geometrik şekil de bu noktada ortaya çıkmaktadır.

Kökün en uç noktasında yer alan bölgeye “kök başlığı” adı verilir. Bu kısım, bitki kökünün toprak içinde büyürken kök ucunun karşılaşacağı sürtünme kuvvetini en aza indirebilecek olan “koni” şekline sahiptir. Kök başlığında görülen bu şekil, aslında eşsiz bir yaratılış örneğidir. Kökün en uç kısmında yer alan kök başlığı, kökün toprak içinde ilerlerken topraktaki sürtünme kuvvetiyle karşılaşan ilk bölümüdür. Bilindiği gibi, sürtünme kuvveti maddelere zarar veren, onların şekillerini ve yapılarını olumsuz yönde etkileyen bir kuvvettir. İşte kök başlığı sahip olduğu “koni” şekli sayesinde toprağın içinde ilerlerken karşılaşacağı sürtünme kuvvetinin olumsuz etkisini en aza indirmektedir. Gerçekten de kökün toprak gibi taneli ve pürüzlü bir karışım içinde ilerleyebilmesi ve bu esnada zarar görmemesi için şeklen özel bir yapıya sahip olması gerekir ki, bunu yapabilecek tek geometrik şekil konidir. Çünkü koni, köke toprak içinde rahatlıkla ilerleyebilecek bir eğim kazandırmakta hem de tepe noktası sivri olduğu için kökün toprağı delmesini kolaylaştırmaktadır. Bir an için kök başlığının koni değil de, kare, daire ya da dikdörtgen olduğunu farz edelim. Böyle bir durumda kök başlığının toprak içinde ilerlemesi çok zorlaşır ve kök sistemi ilerleyebilmek için büyük enerji harcardı. Kökün gerekli fonksiyonlarını yapabilmesi ve toprağın içinde kolaylıkla hareket edip, ilerleyebilmesi sahip olduğu bu yapıya bağlıdır. Alemlerin Rabbi olan Yüce Allah yarattığı her şeye kusursuz bir şekil ve suret verdiği gibi bitki köklerini ve çam ağaçlarının dallarını da şekilsel olarak kusursuz bir fonksiyonellikte yaratmıştır. Rabbimiz’in yaratma sanatı bir ayette şöyle haber verilmiştir:

“Göklerin ve yerin mülkü O’nundur; çocuk edinmemiştir. O’na mülkünde ortak yoktur, her şeyi yaratmış, ona bir düzen vermiş, belli bir ölçüyle takdir etmiştir.” (Furkan Suresi, 2)

Bu makale, İlmi Araştırma Dergisi 45. sayı (Mart 2008) 40. sayfada yayınlanmıştır.

Yorum bırakın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: